ENGLISH ------------ NEDERLANDS ------------ LINKS ------------ CIOBANESC ROMANESC CARPATIN ------------ NEWS/MEDIA


Relevante wetenswaardigheden over kuddebewakingshonden (KBH)

Interview door Wolveninformatie met Ray Dorgelo uit oktober 2014

Over wolven is veel onterechte informatie en beeldvorming, zelfs over huisdieren. Bestaat een vergelijkbaar fenomeen bij de KBH waar jij tegen aan loopt? 


Uiteraard is dat ook bij KBH het geval. Voorbeelden van veel voorkomende problemen zijn:





  • Te weinig KBH (KBH werken het beste in een roedel);





  • Verkeerd gebruik (in sommige regio's/bij sommige KBH rassen: aansporen tot vechten en doden en 'testen' van KBH in onderlinge gevechten);





  • Te weinig kennis van de omgeving en aanwezige predators;





  • Te weinig of geen kennis van KBH gedrag en taal en hoe met ze om te gaan.


De hierboven genoemde voorbeelden worden helaas ook als informatie verspreid, waardoor een verkeerd beeld en verkeerd "gebruik" van KBH maar al te vaak voor komt. Een grote fout, voortkomend uit onderzoeksrapporten van Amerikaanse wetenschappers in de jaren '70 en '80, en dus vooral in de VS veel voorkomend, is KBH op laten groeien met zo min mogelijk menselijk contact en ze alleen te laten werken, zonder herder. Deze (des)informatie wordt door andere specialisten wijd verspreid.

 
Het is een enorme misser dat de wetenschappers, tijdens hun KBH onderzoek in Europa, niet hebben opgemerkt dat herders en dieren altijd samen zijn. Deze "fout" werpt een schaduw over de vele goede en nuttige informatie die de onderzoeksrapporten, voor wat betreft KBH informatie, in met name de VS aan het licht gebracht hebben. Behalve het continu samenzijn, hebben de herders ook controle over hun KBH. Traditioneel is het een samenwerking tussen KBH en herders. Ze werken en leven samen. De ware specialisten en leermeesters zijn goede, traditionele herders. Ik leer zelf continu van hen.

 
Er waren, en er zijn, door het met zo min mogelijk menselijk contact inzetten van KBH, veel problemen en incidenten met verwilderde, onhandelbare KBH. Zoals ik al zei: in bijna alle traditionele KBH regio's zijn honden, kudde en herder 24 uur per dag samen (vrij grazend in de natuur). In modernere situaties is dat vaak niet zo, maar ook daar is dagelijks contact en goede socialisatie heel belangrijk om goed met KBH te kunnen werken. Vee houden binnen hekwerk, op de juiste manier, betekent dat er geen continu toezicht (herder) nodig is maar wel regelmatige verzorging, contact en omgang. Iedere situatie is uniek en zal anders zijn en dat kan als er voor iedere situatie en locatie een goed plan bewerkstelligd wordt. Er komt veel kijken bij het succesvol werken met KBH. Daarom zijn we ook continu, met meerdere mensen, bezig om goede info te verspreiden en zelf het goede voorbeeld te geven in de praktijk. Ik schrijf daar vaak over, het is wellicht nuttig om een aantal links te geven, waarin ik diverse zaken beschrijf:















KBH pup (Ciobanesc Romanesc Carpatin) opgroeiend met pluimvee


Samenwerking herder met (jonge) KBH



Hoe zou je de ervaringen met de mensen die al KBH gebruiken typeren qua tevredenheid en succesvolle inzet?

De herders waar ik zelf mee samenwerk zweren bij hun KBH. Ze hebben het zo goed voor elkaar, dat er geen vee meer verloren gaat aan roofdieren of veedieven. Deze herders zijn levende voorbeelden voor collega herders die om uiteenlopende redenen hun kudde niet goed kunnen beschermen.

Canine Efficiency heeft enkele Roemeense herders geholpen door ze goede roedels KBH te doneren en ze als mede-eigenaar te begeleiden. Onze honden worden beschermd groot gebracht en gesocialiseerd met vee, andere boerderijdieren, mensen, kinderen en tal van andere factoren die resulteren in stabiele, betrouwbare KBH. Onze KBH worden pas op de leeftijd van één jaar tewerkgesteld bij de herder, samen met (minstens een) ervaren, volwassen KBH die de jonge honden leidt en ook tijdens het hele opgroeitraject een belangrijke rol speelt. Pups, geboren uit deze KBH, worden weer aan andere behoevende herders gedoneerd.

Tevredenheid heerst bij mensen die op een goede manier met KBH werken. Teleurgestelde mensen zijn er ook. De reden daarvoor is verkeerd gebruik en het volgen van verkeerde informatie.



Het gegeven ‘kuddebewakingshond’ is in Nederland niet echt in beeld tussen alle discussies in over eventuele veeschade door de wolf. Het gaat veelal over schadeclaims, de veehouderijsector, de wet enzovoorts. Onze indruk is dat de hobbydierhouders, natuurbegrazers en kleinschalige veehouders te weinig aandacht krijgen maar wellicht het best passen bij KBH. Hoe zie jij dit?

Daar ben ik het mee eens. Er is weinig aandacht en geld voor echte conflictpreventie. Als er al aandacht voor is worden kleinschalige veehouders inderdaad vaak vergeten, maar niet door ons! Echter ook bij grotere veehouderijen kunnen KBH een belangrijke rol vervullen.

Een goed voorbeeld is een grote Deense schapenhouder, die kort na de vestiging van wolven in Denemarken, flinke predatieproblemen kreeg. Dit bedrijf heeft inmiddels KBH aangeschaft en ik heb regelmatig contact met hen, in een adviserende rol, ten behoeve van de goede ontwikkeling van hun KBH. Ik heb zelf ook contact met enkele Nederlandse, kleinschalige veehouders en herders. Tevens is Canine Efficiency aanwezig geweest op 'De dag van het Schaap 2014' om daar te praten over KBH en zal Canine Efficiency misschien ook weer aanwezig zijn op ‘De Dag van het Schaap 2018’.

Er ontstaat meer interesse voor KBH in Nederland en gelukkig is er ook regelmatig het bewustzijn dat het KBH werkveld een specialistisch veld is. Canine Efficiency wordt steeds vaker benaderd om een rol te spelen in plannen en ontwikkelingen of informatie/advies voorziening. Het succes van KBH staat of valt met de uitvoer. Iedere situatie dient goed geanalyseerd te worden om met een specifiek plan van aanpak te komen.

Ciobănesc Românesc Carpatin bij de kudde

KBH staan bekend als moeilijk te socialiseren rassen. Daarbij zijn doorgaans vergelijkingen met het buitenland gemaakt die eigenlijk niet opgaan. In ons dichtbevolkte land is socialisatie zeker een punt vergeleken met afgelegen bergstreken elders, en sommige herders die met onze natuurbegrazers werken bijvoorbeeld, geven dit al aan als punt van zorg. Zie jij veel verschil tussen bepaalde rassen of wellicht rassen die beter in onze situatie passen?

KBH zijn niet moeilijk te socialiseren. Mensen zijn moeilijk te overtuigen van hun tekortkomingen en verkeerde aanpak. Een sociale hond is een breed begrip. KBH zijn instinctieve wakers van hun omgeving en alles wat daar in is. Een waker wil in principe alle invloeden van buiten af op afstand houden. Als men dus van KBH verlangt dat ze bezoekers enthousiast begroeten en aandacht van hen willen dan is dat simpelweg onrealistisch. Net als een jachthond die zijn jachtinstinct niet mag uiten en gebruiken.

Zoals ik al eerder beschreef, socialiseren wij onze KBH met diverse factoren, waarmee ook rekening gehouden wordt met de plaats van tewerkstelling en de lokale omstandigheden. Hierdoor zijn onze KBH controleerbaar en meer doordenkend, echter nog steeds waaks. KBH zijn absoluut anders dan de meeste honden. Dit komt door hun oorspronkelijke werkterrein en werkzaamheden dichtbij en in wildernisgebieden. Om KBH succesvol in te zetten is zorgvuldige begeleiding van KBH en (toekomstige) eigenaar nodig. De mensen die hiervoor open staan leren snel en zullen allemaal bevestigen hoe waardevol, anders dan andere honden, en hoe natuurlijk KBH zijn. Mensen die niet open staan voor de juiste aanpak, of het zelf wel denken te weten, komen meestal in de problemen. Problemen willen wij voorkomen. KBH zijn conflictpreventie "middelen". Het op de juiste manier werken met KBH voorkomt conflicten en leidt naar uitstekende resultaten.

Er zijn zeker verschillen tussen de diverse KBH rassen. Iedere regio is immers anders en dat geld ook voor de cultuur en instelling van herders. Uit de diverse KBH types, de juiste KBH voor de juiste situatie selecteren is een goede en verstandige start. Ervaren KBH mensen kunnen met diverse verschillende KBH types werken onder diverse omstandigheden. Echter zulke ervaren mensen zijn er niet veel, dus het is zeker goed om bepaalde KBH types in Nederland te mijden.

In veel regio’s hebben KBH al met toerisme en verkeer te maken, bijvoorbeeld in de Abruzzen in Italië, Frankrijk en in Noord Portugal. Veel plaatselijke KBH en herders zijn uitstekend aangepast op die activiteiten. Tijdens mijn werk in Italië en Portugal heb ik veel toeristische activiteiten en interactie gezien in KBH gebied, zonder problemen. Lokale bewoners en toeristen weten over het algemeen hoe ze zich wel en niet moeten gedragen in de buurt van KBH. Voor (uitheemse) toeristen is het nodig dat er voorlichting, aanwijzingen en regels gegeven worden. Dit is niet overal voor elkaar en een belangrijk punt om te realiseren. In Nederland kunnen voor uiteenlopende situaties KBH gebruikt worden, ook bij natuurbegrazende kuddes met herder. Het KBH opgroeitraject, en leertraject voor de herder, moeten daarop aangepast worden en er kan zelfs met aangelijnde (via heupriem) KBH gelopen worden om risico’s te beperken. Ondersteunende wetgeving en informatieverstrekking (aan toeristen, wandelaars) in de desbetreffende gebieden is een must.

Met verstandige wandelaars op bezoek bij de kudde is geen enkel probleem bij de meeste KBH


Carpatin puppies opgroeiend een herderskamp

Meervoudige beschermingsmaatregelen zijn doorgaans aan te raden. Zoals vee ‘s nachts verplaatsen en diverse omheiningen er op na houden. Passen KBH ook in dit beeld, bijvoorbeeld in combinatie met fladry of elektrische omheiningen?

Het voorkomen van conflicten met roofdieren houdt inderdaad altijd in dat er meerdere maatregelen genomen moeten worden. Dit word in de oorspronkelijke KBH regio’s door traditionele herders ook gedaan; ‘s nachts staat het vee (meestal) binnen houten omheiningen. De KBH zijn los en kunnen zo gemakkelijker "het fort" bewaken. Enkele voorbeelden die voor zowel modern als traditioneel gelden:



  • Rondom omheiningen moet de vegetatie kort (maar beter afwezig) zijn, zodat er geen hinderlaag/schuilopties voor roofdieren nabij het vee zijn;





  • Zieke dieren worden verwijderd uit de kudde en in een apart verblijf of omheining gehouden;





  • Kadavers en nageboorten worden verwijderd uit de directe omgeving;





  • Veevoer en menselijk voedsel en afval niet rond laten slingeren en goed afgesloten bewaren.

In de VS/Canada, maar ook in (West) Europa, zien we dat KBH en elektrische omheiningen uitstekend samen gaan. Wederom is dit onderdeel van het opgroei- en leertraject van KBH. KBH kunnen in vele verschillende situaties en onder diverse omstandigheden uitstekend functioneren. Het lerend vermogen en aanpassingsvermogen van hondachtigen is uitstekend en mede daardoor zijn ze zo succesvol.

Fladry kan heel nuttig zijn, maar is een tijdelijk (periodiek) hulpmiddel. 
Roofdieren leren na verloop van tijd dat fladry geen gevaar of barrière is. Fladry is een absolute aanrader en verrijking bij acute (nieuwe) predatieproblemen op een locatie waar overige (permanente)conflictpreventiemaatregelen (nog) niet aanwezig zijn. Vereiste is dan dus wel dat er tegelijkertijd aan degelijke, permanente maatregelen gewerkt word. Geluids- en lichtinstallaties zijn ook goede (tijdelijke) ondersteunende toevoegingen om roofdieren op afstand te houden.

Echter de beste manier om vee effectief, en op de lange duur, goed te beschermen zijn: goede (elektrische) omheiningen die niet alleen vee binnen houden, maar ook wilde dieren, loslopende honden en mensen buiten houden en voldoende goede KBH binnen die omheining.


Sommige dierhouders in het buitenland geven de voorkeur aan ezels als kuddebewakers. Ze melden goede resultaten al is het een vrij nieuw verschijnsel dat meestal andere hondachtigen zoals coyote betreft, soms wolven. Heb je daar iets van meegekregen of een mening over?

Ezels en lama’s worden inderdaad ook als kuddebewakers ingezet. Voordelen van deze dieren is dat ze over het algemeen dezelfde verzorgingseisen hebben als het meeste vee, ze eten hetzelfde en kunnen over het algemeen goed samen met het overige vee. Van lama’s heeft men zelfs nog wol, als men dat wil. Ezels kunnen ook als lastdier gebruikt worden, wat de reden is dat diverse traditionele herders ezels hebben. Moderne veehouders hebben daar over het algemeen voertuigen voor.

Nadeel van lama’s en ezels is dat ze zelf ook prooidieren zijn. Grof gezegd: vanaf de categorie wolf zijn lama’s en ezels gewoon potentiële prooien. Een ander nadeel is dat ezels en lama’s bedreigingen pas in een laat stadium opmerken, waardoor er altijd verhoogde stress onder het vee zal zijn. Dat leidt ook regelmatig tot gewonde en dode dieren, bijvoorbeeld door verdrukking of hartstilstand.

KBH kunnen ook goed samenleven met vee. Een goede roedel KBH markeert hun werkgebied (territorium) en dat is een eerste waarschuwing voor roofdieren. KBH blaffen als ze roofdieren ruiken, aanvoelen of horen en dat is een tweede waarschuwing. Goede KBH merken bedreigingen vroegtijdig op en reageren meteen, waardoor roofdieren niet dichtbij het vee komen, dit scheelt een hoop stress en risico’s. Als het, om wat voor reden dan ook, op een confrontatie uitloopt dan staan KBH nog steeds hun mannetje. Met andere woorden: KBH zijn een compleet waarschuwing, alarm- en reactiesysteem.


Zijn er andere zaken die je belangrijk vindt te vermelden over de KBH?

Voor een ieder die aan KBH denkt: aarzel niet om hulp en advies te vragen, in plaats van zelf te experimenteren. Een goede start is het halve werk, een valse start is dubbel werk.

Dat geld ook voor andere conflictpreventieadviezen en informatie: vraag hulp en advies.

Voorkomen is beter dan genezen.

Wij staan open voor vragen en contact:


Wolveninformatie op Facebook

Copyright

Copyright