Kuddebewakingshond (KBH) Analyse: Nala – Sarplaninac – 3,5 jaar oud


Hier een verslag in woord, foto beeld en op het  eind een videocompilatie. Foto's gemaakt door Jenny Dorgelo-Kleine Staarman. Videobeelden van Ruud Stap, Hans Abbink en Ray Dorgelo.

Verslag van Ray Dorgelo, Canine Efficiency, vanuit KBH met vee oogpunt.

Via Canem Singula (Ruud Stap) hoorde Jenny het verhaal van Nala, een 3,5 jarige Sarplaninac teef die min of meer haar leven tot nu toe in een kennel heeft doorgebracht. Oorspronkelijk zijn Sarplaninac honden van het type: kuddebewakingshonden (KBH). KBH wat zowel enkelvoud en meervoud weergeeft, behoren tot een groep eeuwenoude werkhonden die ontstaan en geselecteerd zijn om vee te beschermen tegen roofdieren, maar ook van mensen afkomstige dreiging  zoals diefstal. Vanaf het moment van ontstaan tot nu zijn deze honden onmisbaar voor de herders en veehouders die een gebied delen met wilde dieren en vaak zelfs met hun vee in kern-roofdiergebied verblijven. KBH zijn ondanks, of misschien wel dankzij, hun eeuwenoude roots zeer veelzijdig. Ze kunnen zich snel aanpassen aan veranderende omstandigheden, wat ook nodig is in hun oorspronkelijke gebruiksdoel.

Jenny zei tegen mij (Ray): ik heb een speciaal gevoel bij deze hond, ik denk dat we deze bij schapen moeten proberen te ‘testen’. 

Zo gezegd zo gedaan, contact gezocht met de Abbinks van V.d. Schapenhoeve die wel open staan voor zulke dingen. Op vrijdagmiddag 30 augustus jl. gingen Canem Singula en Canine Efficiency samen met Nala en haar geleiders Laura en Sanne naar één van de koppels Bentheimer Landschapen van V.d Schapenhoeve die op een prachtig landgoed aan het grazen waren.


Tijdens de korte wandeling naar de kudde is Nala goed gehumeurd, maar wat druk/onrustig. Regelmatig trekken aan de lijn en duidelijk onwetend wat er ging gebeuren en waarom we daar liepen met ‘zoveel’ mensen. Dit is alles behalve raar en voor een hond die zo een beperkte en vervelende eerste levensfase achter de rug heeft al helemaal niet.  

Op weg naar de kudde
Eenmaal aangekomen bij de kudde treffen we Hans Abbink die even vertelde hoe het afgerasterde stuk in elkaar steekt, dat de stroom van het net gehaald was en waar ik makkelijk de wei binnen kon gaan met de hond. 
Nala en ik kennen elkaar niet en ik heb mezelf niet geïntroduceerd. Ik wisselde de lijn die Nala aan had om met mijn lange lijn en nam ze mee, weg van haar bekende geleiders, de wei in. De ‘test’ was begonnen. ‘Test’ tussen aanhalingstekens, omdat wat we gingen doen niets anders is dan zien welke instincten en gedragingen er in Nala aanwezig zijn. De hond moet alles zelf doen en voor wat betreft instincten gaat dat automatisch: instinctief. Dit houdt ook in dat ik geen commando’s geef, niet tegen de hond praat en nergens op aanstuur, behalve het feit dat ik de lange lijn in handen heb. In het begin was de lange lijn lastig voor Nala, maar zoals de meeste KBH leert ook Nala snel van wat er gebeurt. Nala had snel door dat een strakke lijn alleen verholpen kan worden door zelf de spanning van de lijn af te halen. De lange lijn onder en tussen haar poten duurde iets langer, af en toe met wat hulp van mij om fatsoenlijk te kunnen gaan lopen. Soms schrikt Nala ergens van, maar herstelt zich in enkele seconden. Alles wat hier is en wat hier gebeurt is onbekend voor haar. De schaapskudde was alert op de bezoekers in de wei, maar niet echt gestrest. Ze benaderden ons wat dichter, hier en daar een snuif en een trappel op de grond, om vervolgens wat verder weg te gaan grazen. 


Na een tijdje te hebben gezeten in de wei, wandel ik met Nala langs de omheining aan de binnenzijde, waar ze meteen gebruik van maakt door alle aanwezige geuren in zich op te nemen. Weinig tot geen aandacht voor de schapen. In korte tijd verandert Nala meer en meer: met hier en daar wat onderbrekingen nemen KBH instincten het voortouw. Ondanks de lijn steeds meer onafhankelijk gedrag naar mij, zoals het een KBH betaamt. 


In het midden van de wei loopt een sloot, waar Nala vol overtuiging in springt om even te pootje baden, wat ik haar even laat doen. De hogere vegetatie aan de wal en de spanning die ik op een gegeven moment op de lijn breng om haar duidelijk te maken dat we door gaan lopen zorgt even voor een schrikkerige reactie, wat snel voorbij was door dichterbij te komen en de door mij gekozen uitgang van de sloot duidelijk te maken.

Mijn eerste indruk van Nala is uitstekend. Tijd om de lijn over te dragen, zodat ik ook van afstand kan kijken en filmen. Ruud (Canem Singula) neemt de lijn over en op verzoek van, en in overleg met, Hans spreken we af dat we de lange lijn straks loslaten, zodat Nala volledig op eigen beweging kan acteren. Ruud heeft een enorme ervaring met tal van ‘probleemhonden’, maar niet met KBH samen met vee. 

Nala & Ruud Stap - Canem Singula
Echter de benodigde omgang met Nala en dit type honden is iets wat Ruud wel uitstekend en al heel lang beheerst. Vlak voor het moment dat Ruud de lijn gaat loslaten is er een trigger van Nala richting wat onrustige schapen. Enkele minuten later laten we de lijn toch los om te zien en eventueel te corrigeren wat Nala doet. Nala rent richting de schapen en erachter aan, maar na een stemcorrectie staakt ze dat ietwat langzaam, waarna ik dichtbij nogmaals mijn onvrede over dat gedrag laat weten. Nala schakelt vervolgens meteen om naar het verkennen en patrouilleren van de omgeving en vanaf dat moment is haar gedrag vrijwel meteen en helemaal zoals een KBH in wei met schapen is. Zuinig met energie, alert en onderzoekend naar geur, geluid en beweging uit de omgeving en wanneer het kan in rustpositie, liggend in de schaduw.


Vervolgens ‘testen’ we de reactie op een voorbijganger met aangelijnde hond. Nala laat zien dat ze vindt dat die hond uit de buurt moet blijven, zonder al teveel geluid, maar dat kan veranderen als ze helemaal ‘thuis’ zou zijn op een locatie. Na het passeren van die hond zijn er onderzoeks-pogingen om onder het net door te kunnen om de patrouille uit te breiden. Iets wat met stroom op het net snel klaar zou zijn, maar die stroom was er nu expres afgelaten om geen te negatieve roet in het eten te gooien van deze ‘test’ middag. Door middel van gebruik van de lijn brengen we aan Nala over dat ze van de afrastering af moet blijven, wat ze snel oppikt om vervolgens weer in alle rust de alerte KBH uit te hangen.


Verslag van Ruud Stap, Canem Singula, vanuit gedragsmatig oogpunt.

Mijn eerste kennismaking met Nala was een week voordat de test werd uitgevoerd. Nala was die dag daarvoor, door een dierenambulance vanuit Heerlen, naar het DOC Enschede gebracht. Laura de Ruig, assistent-beheerster en verantwoordelijk voor de opname van honden, had Nala gezien in een interne oproep van de DierenBescherming. Nala werd door haar aangezien als een type hond die Laura kent, de Carpatin. De keuze was daarom snel gemaakt. Eenmaal aangekomen bij het DOC Enschede, waren de ambu-chauffeurs enigszins in paniek. Bij het ophalen van Nala is ze in eerste instantie ontsnapt, en  (naar zeggen), met 10 mensen uiteindelijk gevangen. Hoe dit proces is verlopen en welk gedrag Nala vertoonde is ons onbekend, maar eigenlijk ook onbelangrijk. Wel kon ik me voorstellen dat de betrokkenen behoorlijk onder de indruk waren van de hond. Bij dit type honden zal de waak-drift toenemen, naarmate ze langer op 1 locatie zijn. De hond laat dan bij een verkeerd uitgevoerde benadering zien, waartoe zij werkelijk in staat zijn. Laura weet inmiddels wat wel de juiste benadering is en heeft Nala uit de dierenambu gehaald, door eerst rustig contact te maken en vertrouwen te winnen. Het uit de auto-kennel halen en naar de opvang brengen was daarna eenvoudig. Nala bleek te beschikken over een uitstekend en stabiel karakter, al snel wordt ze vanwege haar gedrag gezien als een “makkelijke” hond. Dat zijn het ook in principe, maar uiteindelijk moeten we wel beseffen waar dit ras toe is staat is. Het is letterlijk een anti-wolf in schaapskleren! 


In overleg met Jenny, is besloten om Nala overdag in een buitenkennel te plaatsen, zo heeft Nala de ruimte en kan de omgeving beter in zich opnemen. De dagelijkse gang van zaken wordt door haar prima opgevat. En natuurlijk probeert ze, zoals het een goede en stabiele hond betaamt, om de geleiders te testen. Haar op een correcte wijze corrigeren, geen harde fysieke correcties, maar een lichte en korte aanraking en een ferme Nee, bleek voldoende te zijn om het leiderschap te bevestigen. 
De omgang van Nala met andere honden is eigenlijk perfect te noemen, drukke honden deren haar niet. Onstabiele honden worden wel wat beter geobserveerd, maar al snel worden deze door Nala genegeerd. Of beter gezegd; als “no-match” gezien. Richting de mens is Nala open en niet opdringerig, ze laat zich makkelijk benaderen en geeft hierbij geen stress-signalen af.


Plaastingsadvies:
Het is uit de test van Ray gebleken dat Nala de juiste eigenschappen bezit om een echte werkende KBH te worden. De test was best wel heftig voor haar: de nieuwe omgeving, de mensen, het fietsverkeer, de weide en de schapen moesten allemaal een plekje krijgen. En uiteindelijk kreeg het dat ook. Zoals Ray al vertelde, werd Nala al snel losgelaten bij de schapen. Mede op advies van Hans Abbink, die haar volledig vertrouwde. Hij zag de juiste signalen.  Zoals Ray het verwoordde: “Allowing the dog to be what it truly is always works” 


Het mooiste scenario voor Nala zal dan ook de inzet als KBH zijn en niet een plaatsing bij een “particuliere” eigenaar. Mocht dat onverhoopt wel zo zijn, dan zullen we de nieuwe eigenaren goed moeten instrueren. Nala is niet geschikt om in een kleine woning en een kleine tuin te leven. Ze moet de ruimte hebben. Een omgeving waar veel bezoek komt of waar veel drukte heerst kan verkeerd gedrag gaan stimuleren. Een stabiele en rustige omgeving, met meerdere huisdieren zal een pré zijn. Zo kan Nala haar natuurlijke instincten vertonen en haar taak uitvoeren.

Nogmaals, Nala lijkt een “makkelijke” hond en dat is ze ook met de juiste geleiders. Wordt Nala bijvoorbeeld aangevallen door een loslopende hond, dan zal ze dit in eerste instantie gaan ontwijken. Als het ontwijken niet lukt en ze in de verdediging  wordt gepusht, dan zal ze haar ware aard vertonen. De instincten die dan vrijkomen kunnen tot ernstige verwondingen bij de aanvaller leiden. 







Videocompilatie:




 


Registered under KVK nr: 74452800

Registered under KVK nr: 74452800