Mede door de nog steeds toenemende (her) verspreiding van grote roofdieren op plekken waar ze lang niet aanwezig waren, (her)verspreiden ook de eeuwenoude beschermers zich weer in hun eigenlijke taak. Kuddebeschermingshonden (KBH) zijn eeuwenlang door alle tijdperken heen blijven ontstaan en ontwikkelen, tot de dag van vandaag. Ook op veel plekken waar ze eerder niet voorkwamen, is dat nu wel zo. 

We leven in een tijd van tegenstrijdigheden waardoor confrontaties en conflicten aan de orde van de dag zijn, meestal door gebrek aan kennis en begrip. Hoe anders is het tussen roofdieren en kuddebeschermingshonden. Hun belangen zijn tegenstrijdig, echter hun kennis en begrip van en over elkaar zijn diep geworteld in hen aanwezig. Deze opponenten geven elkaar bestaansrecht op plekken waar de wereld der mensen en de wereld der roofdieren overlappen. Zij die leven naar de wetten van de natuur zijn zoveel mogelijk gericht op het voorkomen van confrontaties en conflicten. Hoe natuurlijker ze zijn, des te beter leven dieren op de meest efficiënte manier. De meest verstorende factor bij het leven naar de natuurwetten voor zowel wilde als gedomesticeerde dieren is de invloed van mensen. Of wij dat nu leuk vinden of niet.

Waar mensen allerlei experts en specialisten aanwijzen (en volgen) voor zo’n beetje ieder onderwerp, trekken natuurlijke dieren zich daar niets van aan. Een expert of specialist zijn in de natuurlijke wereld wordt bewezen door efficiënt en kundig te (over)leven. De experts waar wij van kunnen leren zijn dan ook de betreffende wezens zelf. Wij mensen kunnen slechts goede of slechte lezers zijn van wat de betreffende dieren (ons) laten zien. Helaas heerst onder veel lezers op dit gebied ernstige dislectie. Of nog erger: adviezen en acties door mensen die de betreffende 'levende boeken' helemaal niet lezen worden gevolgd.

Het niet begrijpend kunnen lezen van andere soorten in onze leefomgeving zorgt voor een constante toename van problemen. Immers, het wordt van kwaad tot erger als de aangedragen oorzaken en oplossingen gebaseerd zijn op onbegrepen gebeurtenissen. Als klap op de (toch nog niet helemaal verboden) vuurpijl gaan de natuurlijke wezens ook onvermijdelijk door met hun onbegrepen gedrag.

Het doorbreken en oplossen van de onbegrip problematiek is niet eenvoudig. Het is echter wel van cruciaal belang om te trachten zoveel mogelijk (belanghebbende) mensen wel te laten begrijpen hoe dingen in elkaar steken. Proberen om ze te leren lezen. Om vervolgens realistisch te leren bedenken wat andere soorten kunnen doen als wij iets niet, of iets wel doen.

Eén van de meest onbegrepen dingen in mijn werkveld is: wat triggert kuddebeschermingshonden om te reageren op externe aangelegenheden. Het antwoord is: verstoring. Verstoring door iets onbekends, iets onvertrouwds. Iets wat misschien de controle en voorspelbaarheid van een bekende en gewenste situatie kan veranderen. Dit kunnen dus zo'n beetje alle gebeurtenissen zijn die men maar kan verzinnen. Gevaarlijk en ongevaarlijk, luidruchtig en geruisloos, snel- of langzaam bewegend, enzovoort. De manier, en heftigheid, van de reactie hangt ook weer af van allerlei verschillende factoren. Het type, het karakter en het welzijns niveau van de betreffende kuddebeschermingshonden, de timing van het ontdekken van de verstoring, de heftigheid van de verstoring, de reactie van de andere dieren (en mensen) op de verstoring, de locatie, enzovoort. 

Om de reactiviteit van kuddebeschermingshonden op externe factoren in goede banen te leiden is het belangrijk dat de fokker, de herder en/of dierhouder de honden helpt te begrijpen wat er in de werk- en leefomgeving acceptabel en niet bedreigend is. De honden kunnen dit heel goed leren als de ervaringen maar laten blijken dat 'het' inderdaad geen negatieve verstoring is. De reacties kunnen bij positieve erkenning en gewenning nagenoeg verdwijnen. Ten minste de makkelijk zichtbare en hoorbare reacties. Voor de goede lezer is er vaak nog wel iets te zien. 

Dat is het makkelijkste deel voor wat betreft het acceptabel krijgen en behouden van de reactiviteit van kuddebeschermingshonden. Het moeilijkste deel laat zich waarschijnlijk al raden: verstoring door de in omvang toenemende groep minder begaafde lezers die vaak ook niet zulke goede luisteraars zijn. Bij en door hen onstaan potentiele problemen, confrontaties en escalaties. Onder andere door dit fenomeen zijn er in toenemende mate verbodsborden, afgesloten terreinen en gebieden en verdeeldheid in de samenleving. Door dit fenomeen is er veelvuldig de schijn dat zeer mogelijke scenarios en dingen onmogelijk zijn. Surrealisme boven realiteit. 

Wat kunnen we er aan doen? Zelf niet meegaan in die neergaande spiraal, maar ons blijven ontwikkelen. Zoveel als het kan lezen wat de daadwerkelijke specialisten in onze omgeving ons leren. Realistisch bedenken wat natuurlijke wezens in onze omgeving zouden kunnen doen als wij iets doen of iets laten. Holistisch kijken naar alles, geen symptoombestrijding, maar de kern oorzaak identificeren om efficiënt te kunnen ondersteunen en oplossen. Zo goed als mogelijk een controleerbare leef- en werkomgeving te creëren waar ernstige verstoringen voorkomen kunnen worden, of tijdig afgewend. Onze grenzen kennen en respecteren alswel als die van anderen, mens en dier. Alles begint én eindigt bij onszelf. Door samenwerking met andere belanghebbenden en natuurlijk met hulp van goede beschermers kunnen we ondanks tegenslagen een heel eind in de goede richting komen.

In weze wil ieder mens en ieder dier het liefst zoveel mogelijk een voorspelbare, controleerbare en veilige omgeving. Ik ben noch een mense, noch een dier tegengekomen die graag diens eigen omgeving verstoord, onveilig en onvoorspelbaar wil hebben. Ik zou bijna denken dat hier een groot gezamelijk doel benoemt wordt. Een doel wat ook haalbaar zou kunnen zijn, als we begrijpend leren lezen.